Hiện nay, để rất có thể nhanh gọn tiếp thu kỹ năng và kiến thức Ngữ văn lớp 9 ở trên lớp, thì những bạn học viên thường xuyên chuẩn bị trước nội dung bài học khi ở nhà.

Chính vì vậy, tiếp trong tương lai chúng tôi xin giới thiệu đến toàn bộ mọi người soạn văn lớp 9: Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo). Tài liệu này, sẽ gồm hai phần đúng là soạn văn đầy đủ và soạn văn ngắn gọn, mời những bạn cùng tìm hiểu thêm tài liệu.

Soạn văn 9: Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo)

  • Soạn văn Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo) đầy đủ
    • C. Thành phần câu
    • D. những kiểu câu
  • Soạn văn Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo) ngắn gọn
    • C. Thành phần câu
    • D. những kiểu câu

Soạn văn Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo) đầy đủ

C. Thành phần câu

I. Thành phần chính và thành phần phụ

(Phạm Văn Đồng, Gìn giữ sự trong sáng của Tiếng Việt)

b. Ngẫm ra thì tôi chỉ nói lấy sướng miệng tôi.

(Tô Hoài, Dế mèn phiêu lưu kí)

c. Trên những chặng đường dài suốt 50, 60 ki-lô-mét, chúng ta chỉ gặp cây dừa: dừa xiêm thấp lè tè, quả tròn, nước ngọt, dừa nếp lơ lửng giữa trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,…

(Theo Hoàng Văn Huyền, Những mẩu chuyện địa lí)

d. Có người khẽ nói:

– Bẩm, dễ có khi đê vỡ!

Ngài cau mặt, gắt rằng:

– Mặc kệ!

(Phạm Duy Tốn, Sống chết mặc bay)

e.

Ơi chiếc xe vận tải (in đậm từ ơi)
Ta cầm lái đi đây
Nặng biết bao ân ngãi
Quý hơn bao vàng đầy!

(Tố Hữu, Bài ca lái xe đêm)

reply:

a. Có lẽ: tình thái c. Dừa xiêm thấp.... vỏ hồng: phụ chú

b. Ngẫm ra: tình thái d. Bẩm: gọi - đáp; có khi: tình thái

e. Ơi: gọi - đáp

D. những kiểu câu

I. Câu đơn

1. Tìm chủ ngữ, vị ngữ trong những câu đơn tiếp trong tương lai:

a. Những nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ.

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

b. Không, lời gửi của một Nguyễn Du, một Tôn-xtôi cho nhân loại phức tạp hơn, cũng phong phú và sâu sắc hơn

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

c. Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm.

(L. Tôn-xtôi)

d. Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn tác giả, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng.

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

e. [Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đưa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.] Anh thứ sáu và cũng tên Sáu.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

reply:

a. Những nghệ sĩ// không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói điều gì mới.

CN VN

b, Không, lời gửi của một Nguyễn Du, một Tônxtôi cho nhân loại // phức tạp hơn, cũng phong phú và sâu sắc hơn.

CN VN

c. Nghệ thuật // là tiếng nói của tình cảm.

CN VN

d, Tác phẩm // vừa là kết tinh của tâm hồn tác giả, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng.

CN VN

e. [Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất của anh gần đầy một tuổi Anh // thứ sáu và cũng tên Sáu.

CN VN

2. Trong những đoạn trích tiếp trong tương lai, câu nào là câu đặc biệt?

a. Chợt ông lão lặng hẳn đi, chân tay nhũn ra, giá như không cất lên được… Có tiếng nói léo xéo ở gian trên. Tiếng mụ chủ… Mụ nói cái gì vậy? Mụ nói cái gì mà lào xào thế? Trống ngực ông lão đập thình thịch.

(Kim Lân, Làng)

b. Không hiểu sao nói về đây, bác lái xe lại liếc cô nàng. Cô bất giác đỏ mặt lên.

– Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi! Đây là đỉnh Yên Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét. Anh ta làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

c. Tôi bỗng thẫn thờ, tiếc không nói nổi. Rõ ràng tôi không tiếc những viên đá. Mưa xong thì tạnh thôi. Mà tôi nhớ một chiếc gì đấy, hình như mẹ tôi, cái cửa sổ, hoặc những ngôi sao 5 cánh to trên bầu trời thành phố […] Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi sao 5 cánh trong mẩu chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên. Hoa trong công viên. Những quả bóng sút vô tội vạ của bọn trẻ con trong một góc phố. Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cái mủng đội trên đầu…

Chao ôi, rất có thể là toàn bộ những cái đó. Những cái đó ở thật xa… Rồi bỗng chốc, sau một cơn mưa đá, chúng xoáy mạnh như sóng trong tâm trí tôi…

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao 5 cánh xa xôi)

reply:

những câu đặc biệt là:

a. Có tiếng nói léo xéo ở gian trên. Tiếng mụ chủ...

b. Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi!

c. Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi sao 5 cánh trong mẩu chuyện cổ tích nói về những xứ sở thần tiên. ; Hoa trong công viên. Những quả bóng sút vô tội vạ của bọn trẻ con trong một góc phố. Tiếng rao của bà bán xôi sáng có cái mủng đội trên đầu... ; Chao ôi, rất có thể là toàn bộ những cái đó.

II. Câu ghép:

1. Hãy tìm câu ghép trong những đoạn trích tiếp trong tương lai:

a. Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại. Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ.

Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của tôi góp vào đời sống chung quanh.

(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)

b. Tôi rửa cho Nho bằng nước đun sôi trên bếp than. Bông băng trắng. Vết thương không sâu lắm, vào phần mềm. Nhưng vì bom nổ gần, Nho bị choáng. Tôi tiêm cho Nho. Nho lim dim mắt, dễ chịu…

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao 5 cánh xa xôi)

c. Ông lão vừa nói vừa chăm chăm nhìn vào cái bộ mặt lì xì của người bà con bên ngoại dãn ra vì ngạc nhiên ấy mà ông lão hả hê cả lòng. Ông thấy cái lăng ấy một phần như có ông.

(Kim Lân, Làng)

d. Những nét hớn hở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác không nói gì nữa. Còn nhà họa sỹ và cô nàng cũng nín bặt, vì cảnh trước mặt bỗng hiện lên đẹp một cách kì lạ. Nắng lúc này bắt đầu len tới, đốt cháy rừng cây.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

reply:

những câu ghép có trong đoạn trích và quan hệ giữa chúng

a. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của tôi góp vào đời sống chung quanh.

b. Nhưng vì bom nổ gần, Nho bị choáng.

c. Ông lão vừa nói vừa chăm chăm nhìn vào cái bộ mặt lì xì của người bà con bên ngoại dãn ra vì ngạc nhiên ấy mà ông lão hả hê cả lòng.

d. Còn nhà họa sỹ và cô nàng cũng nín bặt, vì cảnh trước mặt bỗng hiện lên đẹp một cách kì lạ.

e. Để người con gái khỏi quay về bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô nàng.

2. Chỉ ra những kiểu quan hệ về nghĩa giữa những vế trong những câu ghép tìm được ở bài tập 1.

reply:

a. Quan hệ bổ sung

b. Quan hệ nguyên nhân

c. Quan hệ mục đích

3. Quan hệ về nghĩa giữa những vế trong những câu ghép tiếp trong tương lai là quan hệ gì?

a. Anh mong được nghe một tiếng “ba” của con bé, nhưng con bé chẳng lúc nào chịu gọi.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

b. Ông xách cái làn trứng, cô ôm bó hoa to.

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

c. Giá mà anh ấy còn, anh ấy sẽ làm thêm được bao nhiêu là việc nữa!

(Đỗ Chu, Mùa cá bột)

reply:

Qua hệ nghĩa giữa những vế trong những câu ghép:

a. quan hệ tương phản

b. quan hệ bổ sung

c. quan hệ điều kiện – giả thiết.

4. Từ mỗi cặp câu đơn tiếp trong tương lai, hãy tạo ra những câu ghép chỉ những kiểu quan hệ nguyên nhân, điều kiện, tương phản, nhượng bộ (theo hướng dẫn) bằng quan hệ từ thích hợp.

– Quả bom tung lên và nổ trên không. Hầm của Nho bị sập.

+ Nguyên nhân

+ Điều kiện

– Quả bom nổ khá gần. Hầm của Nho không bị sập.

+ Tương phản

+ Nhượng bộ

reply:

a.

  • Nguyên nhân: Vì quả bom tung lên và nổ trên không, nên hầm của Nho bị sập.
  • Điều kiện: Nếu quả bom tung lên và nổ trên không thì hầm của Nho không bị sập.

b.

  • Tương phản: Quả bom nổ khá gần, nhưng hầm của Nho không bị sập.
  • Nhượng bộ: Hầm của Nho không bị sập, tuy quả bom nổ khá gần.

III. Biến đổi câu

1. Tìm câu rút gọn trong đoạn trích sau:

có vẻ như vật duy nhất vẫn bình tĩnh, phớt lờ mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ. Nó chạy, sinh động và nhẹ nhàng, đè lên những con số vĩnh cửu. Còn đằng kia, lửa đang chui bên trong cái dây mìn, chui vào ruột quả bom…

Quen rồi. Một ngày chúng tôi phá bom đến năm lần. Ngày nào ít: ba lần.

(Lê Minh Khuê, Những ngôi sao 5 cánh xa xôi)

reply:

những câu rút gọn

- Quen rồi.

- Ngày nào ít: ba lần.

2. Trong những đoạn trích tiếp trong tương lai (trích từ truyện ngắn Những ngôi sao 5 cánh xa xôi của Lê Minh Khuê), những câu nào vốn là một bộ phận của câu đứng trước được tách ra? Theo em, tác giả tác câu như vậy để làm gì?

a. Đơn vị thường ra đường vào lúc mặt trời lặn. Và làm việc có khi suốt đêm.

b. Thế là tối lại ra đường luôn. Thường xuyên.

c. Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng lành.

Tách câu như vậy để nhấn mạnh nội dung của bộ phận được tách ra.

reply:

những câu vốn là bộ phận của câu đứng trước được tách ra:

  • Và làm việc có khi suốt đêm.
  • Thường xuyên.
  • Một dấu hiệu chẳng lành.

3. Hãy biến đổi những câu tiếp trong tương lai thành câu bị động.

a. Người thợ thủ công Việt Nam làm ra đồ gốm khá sớm.

b. Tại khúc sông này tỉnh ta sẽ bắc một cây cầu lớn.

c. Người ta dựng lên những ngôi đền ấy từ hàng năm trước

reply:

a. Đồ gốm được người thợ thủ công Việt Nam làm ra từ khá sớm.

b. Một cây cầu lớn sẽ được tỉnh ta bắc qua tại khúc sông này.

c. Những ngôi đền ấy đã được người ta dựng lên từ hàng trăm năm trước.

IV. những kiểu câu ứng với những mục đích giao tiếp không giống nhau

1. Tìm những câu nghi vấn trong đoạn trích dưới đây? những câu nghi vấn trong đoạn trích trên có được dùng để hỏi không?

Bà hỏi :

- Ba con, sao con không nhận?

- Không phải. - Đang nằm mà nó cũng giẫy lên.

- Sao con biết là không phải : Ba con đi lâu, con quên rồi chứ gì!

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

reply:

Câu nghi vấn:

  • Ba con, sao con không nhận? ( dùng để hỏi)
  • - Sao con biết là không phải? (dùng để hỏi)

3. Trong những đoạn trích tiếp trong tương lai, những câu nào là câu cầu khiến? Chúng được dùng để làm gì?

a. Đứa con gái lớn gồng đôi thúng không bước vào. Ông cất tiếng hỏi :

- ở ngoài ấy làm gì mà lâu thế mày?

Không để đứa con kịp reply, ông lão nhỏm dậy vơ lấy cái nón :

- ở nhà trông em nhá! Đừng có đi đâu đấy.

(Kim Lân, Làng)

b. Nghe mẹ nó bảo gọi ba vào ăn cơm thì nó bảo lại :

- Thì má cứ kêu đi.

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp doạ đánh, nó phải gọi nhưng lại nói trổng :

- Vô ăn cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi "Ba vô ăn cơm". Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra :

- Cơm chín rồi!

Anh cũng không quay lại. Con bé bực quá, quay lại mẹ và bảo :

- Con kêu rồi mà người ta không nghe.

Anh quay lại nhìn con vừa khe khẽ lắc đầu vừa cười.

(Nguyễn Quang Sáng, Chiếc lược ngà)

reply:

Những câu cầu khiến trong đoạn trích:

a.

  • Ở nhà trông em nhá! => dùng để ra lệnh
  • Đừng có đi đâu đấy. => dùng để ra lệnh

b.

  • Thì má cứ kêu đi. => dùng để yêu cầu
  • Vô ăn cơm! => dùng để mời
  • Cơm chín rồi! => dùng để cầu khiến.

Soạn văn Tổng kết ngữ pháp (Tiếp theo) ngắn gọn

C. Thành phần câu

I. Thành phần chính và thành phần phụ

Câu 1 (trang 145 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Kể tên những thành phần câu và dấu hiệu nhận biết

- Chủ ngữ:

+ Thành phần chính của câu nêu sự vật, hiện tượng được nói về trong câu.

+ Thường reply cho câu hỏi: Ai? Con gì? Cái gì?...

- Vị ngữ:

+ Thành phần chính của câu nêu hoạt động, trạng thái, tính chất, tính chất của sự vật được nói về ở chủ ngữ.

+reply câu hỏi: Là gì? Làm gì? Tại sao? ra sao?...

- Trạng ngữ: đứng ở đầu câu, giữa câu hoặc cuối câu, nêu hoàn cảnh thời gian, không gian, cách thức, phương tiện, nguyên nhân, mục đích ra mắt sự việc nói về trong câu.

- Khởi ngữ: Thường đứng trước chủ ngữ, nêu lên đề tài của câu nói, rất có thể thêm những quan hệ từ: vào, về, đối với...

Câu 2 (trang 145 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

a. Đôi càng/ tôi mẫm bóng

  • CN: Đôi càng tôi
  • VN: mẫn bóng

b. Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi,/ mấy người học trò cũ /sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp.

  • Trạng ngữ: Sau một hồi trống thúc vang dội cả lòng tôi
  • CN: mấy người học trò cũ
  • VN: sắp hàng dưới hiên rồi đi vào lớp.

c. Còn tấm gương bằng thuỷ tinh tráng bạc,/ nó /vẫn là người bạn trung thực, chân thành, thẳng thắn, không hề nói dối, cũng không lúc nào biết nịnh hót hay độc ác...

  • Khởi ngữ: Còn tấm gương bằng thuỷ tinh tráng bạc
  • CN: nó
  • VN: vẫn là người bạn trung thực, chân thành, thẳng thắn, không hề nói dối, cũng không lúc nào biết nịnh hót hay độc ác..

II. Thành phần biệt lập

Câu 1 (145 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

những thành phần biệt lập của câu:

  • Thành phần tình thái: dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói về trong câu.
  • Thành phần cảm thán: bộc lộ tâm lý của người viết.
  • Thành phần gọi – đáp: để tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
  • Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi chi tiết cho nội dung chính của câu.

Câu 2 (145-146 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

a. “Có lẽ” là thành phần tình thái.

b. “Ngẫm ra” là thành phần tình thái.

c. “dừa xiêm thấp lè tè, quà tròn, nước ngọt, dừa nếp lơ lửng giữa trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,...” là thành phần phụ chú.

d. “Bẩm” là thành phần gọi đáp; “có khi” là thành phần tình thái.

D. những kiểu câu

I. Câu đơn

Câu 1 (trang 146 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

CN, VN (dấu // phân cách CN và VN)

a. Nhưng nghệ sĩ // không ghi lại cái đã có rồi mà muốn nói một điều gì mới mẻ.

b. Không, lời gửi của một Nguyễn Du, một Tôn-xtôi cho nhân loại // phức tạp hơn, cũng phong phú và sâu sắc hơn.

c. Nghệ thuật // là tiếng nói của tình cảm.

d. Tác phẩm // vừa là kết tinh tâm hồn tác giả, vừa là một sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng.

e. Anh // thứ sáu và cũng tên Sáu.

Câu 2 (trang 146-147 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Những câu đặc biệt được sử dụng:

a. Có tiếng nói xéo ở gian trên. Tiếng mụ chủ….

b. Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi!

c. Những ngọn điện trên quảng trường lung linh như những ngôi sao 5 cánh trong mẩu chuyện cổ tích nói về xứ sở thần tiên.

II. Câu ghép

Câu 1 (trang 147-148 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Những câu ghép trong đoạn trích là:

a. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của tôi góp vào đời sống chung quanh.

b. Nhưng vì bom nổ gần, Nho bị choáng.

c. Ông lão vừa nói vừa chăm chăm nhìn vào cái bộ mặt lì xì của người đàn bà con họ ngại dãn ra vì ngạc nhiên ấy mà ông lão hả hê cả lòng.

d. Còn nhà hoạ sĩ và cô nàng cũng nín bặt, vì cảnh trước mặt bỗng hiện lên đẹp một cách kì lạ.

e. Để người con gái khỏi quay về bàn, anh lấy chiếc khăn tay còn vo tròn cặp giữa cuốn sách tới trả cho cô nàng.

Câu 2 (trang 148 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

a. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư... (quan hệ bổ sung)

b. Nhưng vì bom nổ gần..., (quan hệ nguyên nhân - kết quả)

c. Ông lão vừa nói vừa .... (quan hệ bổ sung)

d. Còn nhà hoạ sĩ và cô nàng ...(quan hệ nguyên nhân)

e. Để người con gái ... (quan hệ mục đích)

Câu 3 (trang 148 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Qua hệ nghĩa giữa những vế trong những câu ghép:

a. quan hệ tương phản

b. quan hệ bổ sung

c. quan hệ điều kiện – giả thiết.

Câu 4 (trang 148 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

∗ Quan hệ nguyên nhân ⇔ điều kiện

  • Vì quả bom tung lên và nổ trên không, (nên) hầm của Nho bị sập.
  • Quả bom tung lên và nổ trên không. Hầm của Nho bị sập.
  • Nếu quả bom tung lên và nổ trên không thì hầm của Nho bị sập.

∗ Quan hệ tương phản ⇔ nhượng bộ

  • Quả bom nổ khá gần, nhưng hầm của Nho không bị sập.
  • Quả bom nổ khá gần. Hầm của Nho không bị sập.
  • Hầm của Nho không bị sập, tuy quả bom nổ khá gần.

III. Biến đổi câu

Câu 1 (trang 149 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

những câu rút gọn:

- Quen rồi.

- Ngày nào ít: ba lần.

Câu 2 (trang 149 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Xác định những câu được tách từ câu trước nó:

a. Và làm việc có khi suốt đêm

b. Thường xuyên

c. Một dấu hiệu chẳng lành.

Tách câu như vậy để nhấn mạnh nội dung của bộ phận được tách ra.

Câu 3 (trang 149 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

a. quan hệ tương phản

b. quan hệ bổ sung

c. quan hệ điều kiện – giả thiết.

IV. những kiểu câu ứng với những mục đích giao tiếp không giống nhau

Câu 1 (trang 150 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Những câu nghi vấn trong đoạn trích:

  • Ba con, sao con không nhận?
  • Sao con biết là không phải?
  • những câu nghi vấn trên đều dùng để hỏi.

Câu 2 (trang 150 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

a. Câu cầu khiến:

- Ở nhà trông em nhá! (Ra lệnh)

- Đừng có đi đâu đấy. (Ra lệnh)

b.

- Thì má cứ kêu đi. (Dùng để yêu cầu)

- Vô ăn cơm! (Dùng để mời)

Câu 3 (trang 151 sgk Ngữ văn lớp 9 tập 2)

Câu nói của nhân vật anh Sáu có hình thức câu nghi vấn nhưng dùng với mục đích cảm thán. Cậu giận quá và không kịp suy nghĩ xác nhận điều đó.

Có thể bạn quan tâm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *