Trong chương trình Ngữ văn lớp 6, học viên sẽ được hướng dẫn tìm hiểu về bài thơ Lượm (Tố Hữu).

Chính vì vậy, Download.vn sẽ giới thiệu tài liệu Soạn văn 6: Lượm, nhằm giúp học viên chuẩn bị bài nhanh gọn, đầy đủ.

Soạn văn 6: Lượm

  • Soạn văn Lượm chi tiết
    • I. Tác giả
    • II. Tác phẩm
    • III. Đọc – hiểu văn bản
  • Soạn văn Lượm ngắn gọn
    • I. reply câu hỏi
    • II. Luyện tập

Soạn văn Lượm chi tiết

I. Tác giả

– Tố Hữu (1920 – 2002) tên thật là Nguyễn Kim Thành.

– Quê gốc ở làng Phù Lai, nay thuộc xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế.

– Tố Hữu cũng từng giữ nhiều chức vụ quan trọng trong hệ thống chính trị của Việt Nam.

– Ông là một nhà thơ tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Đồng thời ông cũng là một cán bộ cách mạng lão thành của Việt Nam.

– Ông được trao tặng phần thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 1996.

– những tác phẩm chính:

  • Từ ấy (1937 – 1946)
  • Việt Bắc (1947 – 1954)
  • Gió lộng (1955 – 1961)
  • Ra trận (1962 – 1971)
  • Xây dựng một nền văn nghệ lớn xứng đáng với nhân dân ta, thời đại ta (tiểu luận, 1973)
  • Máu và hoa (1972 – 1977)
  • Cuộc sống cách mạng và văn học nghệ thuật (tiểu luận, 1981)
  • Một tiếng đờn (1978 -1992)
  • Ta với ta (1992 – 1999)
  • Nhớ lại một thời (hồi ký, 2000)

II. Tác phẩm

1. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ được sáng tác năm 1949, trong giai đoạn đầu cuộc cuộc kháng chiến chống Pháp.

2. Thể thơ

– Thể thơ bốn chữ

– Ngôn ngữ tự nhiên, trong sáng

– Nhịp thơ nhanh, dồn dập

– Hình ảnh giản dị, quen thuộc

3. Bố cục

Gồm 3 phần:

– Phần 1: Từ đầu đến “Cháu đi xa dần”. Cuộc gặp gỡ giữa hai chú cháu và giới thiệu về công việc của Lượm

– Phần 2: Tiếp theo đến “Hồn bay giữa đồng”. Sự hy sinh của Lượm.

– Phần 3. còn sót lại. Hình ảnh Lượm vẫn còn đó đó sống mãi.

III. Đọc – hiểu văn bản

1. Lượm là cậu bé hồn nhiên, ngây thơ và ngộ nghĩnh

– Lượm có dáng người bé nhỏ “loắt choắt”, chiếc mũ ca lô luôn đội lệch trên đầu. Bé nhỏ nhưng Lượm thật nhanh nhẹn và hoạt bát. Cụm từ “cái chân thoăn thoắt” đã phần nào nói lên điều đó.

– Một loạt từ láy “loắt choắt”, “xinh xinh” ”thoăn thoắt”, “nghênh nghênh”cộng với điệp từ “cái” có giá trị gợi tả hết sức đặc sắc. Nó có tác dụng tạo thành bức chân dung nhỏ nhắn mà nhanh nhẹn, hoạt bát rất đáng để yêu của người liên lạc nhỏ.

– Sự hồn nhiên, ngây thơ của Lượm còn được thế hiện qua thú vui khi bản thân được làm liên lạc. Lời đối thoại của Lượm với tác giả đã giúp ta khẳng định được Lượm rất vui sướng khi được trở thành người chiến sĩ nhỏ.

– Những từ trực tiếp mô tả cảm xúc “vui”, “thích”, “cười”, “má đỏ”…, một lần nữa, tác giả khẳng định việc được tham gia chiến đấu chống kẻ thù bảo vệ tổ quốc là thú vui của thế hệ trẻ Việt Nam.

2. Lượm là người có tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hi sinh vì nhiệm vụ được giao

– Lượm rất dũng cảm trong những khi làm nhiệm vụ:

“Vụt qua mặt trận
Đạn bay vèo vèo
Thư đề Thượng khẩn
Sợ chi hiểm nghèo”

– Để thư “Thượng khẩn” nhanh tới tay người nhận, Lượm đâu quản hiểm nguy. – Từ “sợ chi” mang nghĩa khẳng định ý chí chiến đấu của người liên lạc nhỏ.

– Đẹp biết bao hình ảnh chiếc mũ ca lô nhấp nhô trên cánh đồng lúa đang làm đòng:

– Đường quê đìu hiu Lúa trổ đòng đòng Ca lô chú bé Nhấp nhô trên đồng.

– Nhưng rồi, Lượm đã ngã xuống trên cánh đồng quê khi đang làm nhiệm vụ đưa thư “Thượng khẩn”:

“Bỗng lòe chớp đỏ
Thôi rồi, Lượm ơi!
Chú đồng chí nhỏ
Một dòng mẫu tươi”

– Lời thơ như nghẹn ngào vì đau đớn trước việc hi sinh của Lượm. Lượm ngã xuống nhưng hồn Lượm vẫn bay giữa đồng lúa thơm ngạt ngào mùi sữa:

“Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng”

– Đây là khổ thơ hay nhất nói về sự hi sinh của những người chiến sĩ. mừi hương của cánh đồng lúa đang bảo phủ, che chở hồn người chiến sĩ tuổi thiếu niên. Không gian nhẹ nhàng mà thiêng liêng bởi có cái thoáng đãng của cánh đồng quê, có vị thơm ngạt ngào của mùi sữa khi lúa trổ đòng… toàn bộ giang rộng vòng tay đón Lượm trở về với đất mẹ.

Tổng kết:

– Nội dung: Bài thơ khắc họa hình ảnh chú bé liên lạc Lượm hồn nhiên, vui tươi, hăng hái, dũng cảm. Lượm đã hi sinh nhưng hình ảnh của em còn mãi với quê nhà, tổ quốc và trong lòng mọi người.

– Nghệ thuật: thể thơ bốn chữ, từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu…

Soạn văn Lượm ngắn gọn

I. reply câu hỏi

Câu 1. Bài thơ Lượm của Tố Hữu kể và tả về Lượm qua những sự việc nào, bằng lời của ai? Dựa theo trình tự kể ấy em hãy tìm bố cục của bài thơ.

– Bài thơ kể và tả về Lượm qua những sự việc: vào trong ngày chiến tranh ra mắt ở Huế, người chú tình cờ gặp Lượm ở Hàng Bè, công việc liên lạc và sự hy sinh của Lượm.

– Bài thơ kể về Lượm qua dòng hồi tưởng của người chú (tác giả).

– Bố cục: gồm 3 phần

  • Phần 1: Từ đầu đến “Cháu đi xa dần”. Cuộc gặp gỡ giữa hai chú cháu và giới thiệu về công việc của Lượm
  • Phần 2: Tiếp theo đến “Hồn bay giữa đồng”. Sự hy sinh của Lượm.
  • Phần 3. còn sót lại. Hình ảnh Lượm vẫn còn đó đó sống mãi.

Câu 2. Hình ảnh Lượm trong trong đoạn thơ từ khổ thứ hai đến khổ thứ năm đã được mô tả ra sao qua cái nhìn của người kể (trang phục, hình dáng, cử chỉ, lời nói)? Sự mô tả đã làm nổi trội ở hình ảnh Lượm những nét gì đáng yêu, đáng mến?

những yếu tố nghệ thuật như từ láy, vần, nhịp, so sánh trong đoạn thơ đã có tác dụng ra sao trong việc thể hiện hình ảnh Lượm?

Gợi ý:

– Hình ảnh Lượm:

  • Về trang phục “Cái xắc xinh xinh”, “Ca lô đội lệch”: trang phục của chiến sĩ liên lạc.
  • Hình dáng: dáng người bé nhỏ “loắt choắt”, bé nhỏ nhưng Lượm thật nhanh nhẹn và hoạt bát.
  • Cử chỉ nhanh nhẹn: cái chân “thoăn thoắt”, cháu cười “híp mí”, “mồm huýt sáo vang”.
  • Lời nói tự nhiên chân thực: “Cháu đi liên lạc/Vui lắm chú à/Ở đồn Mang Cá/Thích hơn ở nhà”.

=> Hình ảnh Lượm nhỏ nhắn, vui tươi, hồn nhiên, chân thành rất giản đơn yêu dễ mến.

– những yếu tố nghệ thuật: từ láy, so sánh, nhịp điệu đã góp phần khắc họa chính xác và sinh động hình ảnh Lượm, chú bé liên lạc.

Câu 3. Nhà thơ đã hình dung mô tả chuyến đi liên lạc sau cùng và sự hi sinh Lượm ra sao? Hình ảnh Lượm gợi cho em cảm xúc gì?

Trong đoạn thơ này có những câu thơ và khổ thơ được cấu trúc đặc biệt. Em tìm những câu thơ và khổ thơ ấy, nêu tác dụng của nó trong việc biểu lộ cảm của tác giả.

– Nhà thơ hình dung chuyến đi công tác sau cùng của Lượm rất nguy hiểm: Vụt qua mặt trận/Đạn bay vèo vèo

– Nhiệm vụ của Lượm quan trọng, khẩn cấp: Thư đề “Thượng khẩn”.

– Tâm thế: Lượm bình tĩnh, gan góc (Sợ chi hiểm nghèo).

– Hình ảnh Lượm anh dũng hy sinh, ngã xuống như một phần của đất mẹ:

“Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng”

– Khổ thơ đặc biệt: “Ra thế/Lượm ơi!”: chỉ có 2 câu thơ, mỗi câu 2 dòng. Qua đó thể hiện tâm trạng của nhân vật trữ tình bài thơ: đột ngột, bất ngờ và đầy đau đớn, xót xa trước việc hy sinh của Lượm.

Câu 4. Trong bài thơ, người kể chuyện đã gọi Lượm bằng nhiều từ xưng hô không giống nhau. Em hãy tìm những từ ấy và phân tích tác dụng của sự thay đổi cách gọi này đối với việc biểu lộ thái độ, quan hệ tình cảm của tác giả với Lượm.

Trong bài thơ, người kể đã gọi Lượm bằng nhiều đại từ xưng hô không giống nhau:

– “Chú bé”: cách gọi của một người lớn tuổi với cùng 1 em trai nhỏ, thể hiện sự thân thương nhưng vẫn chưa phải là gần gũi, thân thiết.

– “Cháu”: cách gọi biểu lộ tình cảm gần gũi, thân thiết như quan hệ ruột thịt của người lớn với cùng 1 em nhỏ.

– “Chú đồng chí nhỏ”: cách gọi vừa thân thiết, trìu mến vừa trang trọng đối với cùng 1 chiến sĩ nhỏ tuổi.

– “Lượm ơi”: dùng khi tình cảm, cảm xúc của người kể lên đến cao độ, thể hiện ra trong cách gọi tên kèm theo những từ cảm thán: “Thôi rồi, Lượm ơi và Lượm ơi, còn không?”

Câu 5. “Lượm ơi, còn không?”, câu thơ đặt cuối bài như một câu hỏi đầy đau xót sau sự hi sinh của Lượm. Vì sao sau câu thơ ấy tác giả lặp lại hai khổ thơ ở đoạn đầu với hình ảnh Lượm hồn nhiên, vui tươi?

– Câu thơ “Lượm ơi, còn không?”: như một câu hỏi đầy đau xót về sự hy sinh của Lượm. Sau câu thơ ấy, tác giả lặp lại hai khổ thơ đầu với hình ảnh Lượm hồn nhiên, vui tươi.

– Sự lập lại có dụng ý khẳng định Lượm không chết, Lượm không mất. Ở trên đã có khổ thơ nói về sự hóa thân của Lượm:

Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng”

=> Tác giả khẳng định Lượm sống mãi trong lòng mọi người, sống mãi cùng non sông, tổ quốc.

II. Luyện tập

Viết một đoạn văn ngắn khoảng mười dòng mô tả chuyến đi liên lạc sau cùng và sự hi sinh của Lượm.

Gợi ý:

Lượm nhận bức thư thượng khẩn từ tay anh cán bộ, cậu hăng hái tiến hành nhiệm vụ mà không sợ hãi nguy hiểm. Ngoài mặt trận súng nổ vang trời, máy bay địch rè rè lượn trên bầu trời. Giữa trưa, đường làng đìu hiu. Lúa trên đồng xanh mướt, đã bắt đầu trổ bông. Thấp thoáng trên cánh đồng xanh bạt ngàn tít tận chân trời là chiếc ca lô trắng của Lượm. Em băng qua đường, lội qua những cánh đồng. Lá thư đề “Thượng khẩn” cần nhanh gọn đến tay người nhận, khiến Lượm không một phút chậm trễ. Bỗng lòe chớp đỏ, Lượm đã trúng đạn của kẻ thù. Chiếc ca lô văng ra xa. Khuôn mặt em lấm lem bùn đất. Bộ quần áo nhuộm sắc đỏ tươi của máu. Em nằm trên lúa, đôi tay còn nắm chặt bông lúa non còn thơm mùi sữa. Đôi mắt từ từ nhắm lại… Thôi rồi, Lượm ơi!

Có thể bạn quan tâm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *